79. rocznica Marszu Śmierci

Więźniowie szli m.in. przez teren naszego powiatu

25 stycznia 1945 r. we wczesnych godzinach porannych teren obozu koncentracyjnego Stutthof opuściły kolumny więźniów. Na rozkaz komendanta KL Stutthof Paula Wernera Hoppe w pieszą wędrówkę 25 i 26 stycznia wyszło ok. 11 tysięcy więźniów. Zginęło ponad 5 tysięcy. W tym roku obchodziliśmy 79. rocznicę tych tragicznych wydarzeń.

 

79 lat temu, w drogę ruszyło sześć kolumn męskich i jedna kobieca. Dziennie mieli do przejścia ok. 35 kilometrów, ponieważ celem była szkoła SS w Lęborku. W rzeczywistości słabi, wycieńczeni więźniowie pokonywali dziennie ponad 20 km w temperaturze -20 stopni i wiejącym wietrze. Okrycie stanowiły strzępy ubrań, lekkie buty, koce. Do jedzenia dostali pół chleba, 10 dkg margaryny i kawałek sera.
Polacy starali się pomagać ewakuowanym więźniom, co czasem się udawało, mimo że SS-mani ich odganiali. W Pomieczynie więźniom udało się spędzić noc w kościele i dostali jedzenie oraz odzież. Niestety rankiem przy kościele został stos zamarzniętych i zabitych ludzi. Luzinianie przygotowali ubrania, żywność i gorącą zupę.
W tej wsi i jej okolicach więźniowie nocowali w dwóch kościołach, szkole, stodole przy dworze Zelewskich. Kilku więźniom udało się uciec. Kolejny dzień to wędrówka 16 km do Rybna, a kobiety trafiły do Gniewina i Toliszczyka. Miejscowi gospodarze organizowali transport chorych i osłabionych do Rybna.
Trasę ewakuacji wyznaczały miejscowości: Mikoszewo, Cedry Wielkie, Pruszcz Gdański, Straszyn, Kolbudy, Łapino, Niestępowo, Żukowo, Przodkowo, Pomieczyno, Gęś, Krępa Kaszubska, Nawcz, Łówcz, Gniewino, Toliszczek, Tawęcino, Luzino, Łebno, Rybno, Godętowo, Lębork.
Od 25 stycznia do 9 maja 1945 r. na wszystkich szlakach Marszu Śmierci oraz podczas ewakuacji morskiej śmierć poniosło ok. 20 tysięcy osób.

 

Jednym z miejsc, upamiętniających ofiary ewakuacji jest założony w 1961 roku i niedawno odnowiony Cmentarz Ofiar Marszu Śmierci w Nawczu (gmina Łęczyce). W tamtej okolicy w lutym 1945 roku swoją wędrówkę zakończyło około 600 więźniów obozu Stutthof, którzy umarli z głodu, wycieczenia lub zostali bestialsko zamordowani. Co roku na wspomnianym cmentarzu uczestnicy uroczystości składają hołd ofiarom Marszu.
Pamięć o nich jest czczona w kilku innych miejscach w powiecie wejherowskim, m.in. w Luzinie w kościele św. Wawrzyńca (jest tam płaskorzeźba i tablica Votum wdzięczności) oraz na cmentarzu ofiar Marszu Śmierci w Rybnie (gmina Gniewino).

Zostaw komentarz

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.