Larwy, maszkary, gwiżdże w Filharmonii Kaszubskiej

Ocalić od zapomnienia dawne kaszubskie tradycje postanowiło Wejherowskie Centrum Kultury. W Filharmonii Kaszubskiej realizowany jest właśnie dofinansowany z Narodowego Centrum Kultury z programu EtnoPolska 2020 projekt „Larwy, maszkary, gwiżdże” w ramach którego odbywają się warsztaty animacyjno-edukacyjnych dla dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów.

W ramach realizowanego przez Wejherowskie Centrum Kultury projektu zaplanowane zostały cztery cykle spotkań: „Kaszubski Janko Muzykant”, „Muzycznie z rokiem obrzędowym”, „Kolęda – kaszubscy przebierańcy” oraz „Zakręć się słomą”. Zajęcia odbywają się pod okiem twórców ludowych, muzyków, gawędziarzy i mistrzów budowy instrumentów ludowych. Celem projektu jest ocalenie od zapomnienia i popularyzacja dawnych zwyczajów i obrzędów związanych z tradycją Kaszub.
– Chcemy propagować dawne tradycje wśród wszystkich pokoleń mieszkańców regionu. Uczestnicy uczą się samodzielnego wykonywania rekwizytów używanych podczas wydarzeń roku obrzędowego na Kaszubach. Ważne uzupełnienie tematu stanowią prelekcje na temat ich historii. Dawniej ogromne znaczenie miało obrzędowe wykorzystanie narzędzi akustycznych i kaszubskich instrumentów ludowych – mówi Izabela Bukowska, specjalista ds. projektów Wejherowskiego Centrum Kultury. – Ciekawy, dziś już nieznany zwyczaj funkcjonował dawniej w Dzień Zaduszny. Drugiego listopada na cmentarzach można było spotkać chłopców poprzebieranych za diabły i inne maszkary. Grupy były wyposażone w specjalne instrumenty – diabelskie skrzypce, grzechotki, klekotki, kołatki, burczybas, czy nawet bęben. Tak wyposażone zespoły miały za zadanie odpędzać złe duchy, które przeszkadzały w wejściu na cmentarz potępionym duszom.
W lipcu w Filharmonii Kaszubskiej odbyły się cieszące się dużym powodzeniem zajęcia dla najmłodszych uczestników. Dzieci zapoznały się z legendą o funkcji ludowych instrumentów oraz wykonały małe i duże diabelskie skrzypce, a także nauczyły się na nich grać. Rozpoczęły się także zajęcia dedykowanego młodzieży, dorosłym i seniorom.
– Aby dogłębnie poznać wszystkie tajniki warsztatu mistrza, uczestnicy podczas każdego cyklu dla grupy starszej, odwiedzają również każdego z twórców w jego naturalnym środowisku, czyli w warsztacie pracy – podkreśla Izabela Bukowska.
Tradycja, symbolika dawnych zwyczajów oraz ich znaczenie społeczne zanika – dlatego proponowane warsztaty mają nie tylko pobudzić kreatywność, ale również propagować, zachęcać, do kultywowania z pokolenia na pokolenie poznanych zwyczajów wśród społeczeństwa. Szczególne znaczenie w projekcie mają osoby młodsze, gdyż to właśnie dla nich często są to zwyczaje kompletnie nieznane. A przecież to właśnie tradycja jest nieodłącznym elementem naszej kultury.