100 lat temu powołano Urząd Marynarki Handlowej w Wejherowie

Sto lat temu, dokładnie 2 kwietnia1920 roku w Wejherowie rozpoczął działalność Urząd Marynarki Handlowej – pierwszy terenowy organ polskiej administracji morskiej. O 100-leciu powołania Urzędu MH przypomniała ostatnio na swojej stronie internetowej Powiatowa Biblioteka Publiczna w Wejherowie, mieszcząca się w tym samym budynku, w którym w latach 1920-1927 funkcjonowała wspomniana instytucja. W budynku przy ul. Dworcowej 7, bo o nim mowa, funkcjonuje także Kaszubsko-Pomorska Szkoła Wyższa.

Kamienica przy ul. Dworcowej 7 jest obecnie siedzibą Kaszubsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej oraz Powiatowej Biblioteki Publicznej. Kotwica przed budynkiem (poniżej) przypomina o jego historii.

O związku Wejherowa z morzem i administracją morską przypomina kotwica i tablica obok gmachu Filharmonii Kaszubskiej, która nie bez powodu ma kształt łodzi. Na tablicy czytamy m.in.: Wejherowo jako stolica tworzącego się regionu nadmorskiego było jedynym miastem gotowym do przyjęcia roli centrum dla tworzących się zrębów gospodarki morskiej, a także ośrodkiem administracyjnym i zapleczem dla budującej się Gdyni. (…) Kotwica przypomina, jak ważną rolę Wejherowo pełniło w budowaniu gospodarki morskiej II Rzeczpospolistej Polskiej.

Wstecz 1 od 2 | Dalej

Interesujący i obszerny artykuł o historii Urzędu Morskiego w Gdyni, zapoczątkowanej właśnie powołaniem Urzędu Marynarki Handlowej w Wejherowie, można przeczytać na stronie internetowej wspomnianej instytucji.
Urząd Morski w Gdyni jest bowiem spadkobiercą i kontynuatorem działań wejherowskiego Urzędu Marynarki Handlowej.

Do jego zadań należały sprawy związane z rejestracją łodzi, awariami i wypadkami morskimi, ochroną wydm i brzegów morskich, sprawy ochrony rybołówstwa i administracji portami. W 1922 roku Urzędowi Marynarki Handlowej zostały powierzone też czynności Urzędu Żeglarskiego i wykonywanie pomierzania statków, a w trzy lata później – w związku z utworzeniem Izby Morskiej – z zakresu jego właściwości zostały wyłączone sprawy wypadków morskich i awarii.
W międzyczasie, dokładnie w grudniu 1921 roku powołano też Morski Urząd Rybacki w Pucku, który przejął sprawy związane z ochroną rybołówstwa na polskich wodach przybrzeżnych.
Jak pisze autorka artykułu na stronie Urzędu Morskiego – Magdalena Kierzkowska, Urząd Marynarki Handlowej w okresie „wejherowskim” miał

utrudnione zadania.

Pracę komplikował brak odpowiedniej łączności, komunikacji, odpowiedniego personelu i przeciągające się dyskusje nad rolą i znaczeniem wybrzeża i floty dla naszego regionu. Mimo to pierwszy naczelnik UMH – kapitan marynarki Józef Poznański czynił wszystko, by właściwie kierować Urzędem dla dobra gospodarki morskiej. Powoli wszystkie urządzenia, przystanie rybackie, latarnie zaczęły normalnie pracować, a we wrześniu 1922 roku zakończono budowę „Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków” w Gdyni (oficjalne uroczyste otwarcie nastąpiło w kwietniu 1923 r.). Wybudowano wówczas w Gdyni molo o długości 150 metrów oraz 174 metrów falochronu – co bez dobrego technicznie uzbrojenia uznać należy za

spory wyczyn.

Port w Gdyni rozbudowywano w kolejnych latach, a przed wybuchem II wojny światowej był jednym z największych i najnowocześniejszych portów w Europie. Razem z portem w szybkim tempie rosło nowoczesne miasto. Nic więc dziwnego, że

z Wejherowa do Gdyni

przeniesiono siedzibę Urzędu Marynarki. Stało się to 3 maja 1927 roku.
Na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej w mocy ustawy z dnia 22 marca 1928 roku wprowadzono dwie instancje administracji morskiej: władzami pierwszej instancji zostały kapitanaty portów, a władzą drugiej instancji Urząd Morski z siedzibą w Gdyni, podległy Ministrowi Przemysłu i Handlu.
Do zakresu działania Urzędu Morskiego należały m.in. sprawy policji portowej i żeglugowej, pilotażu, budowy oraz zarządzania latarniami morskimi, pławami i innymi znakami nawigacyjnymi, inspekcji technicznej statków morskich i handlowych pod względem zdatności do żeglugi morskiej, budowy oraz utrzymania państwowych portów morskich, urządzeń portowych i umocnień brzegowych, eksploatacji państwowych portów morskich, przystani i urządzeń portowych.
Wśród wielu zadań UM znalazło się pogłębiania i utrzymania

morskich dróg wodnych,

pomiar statków morskich i ratownictwo morskie.
We wrześniu 1939 roku budynek UM został przejęty przez administrację niemiecką. Po wyzwoleniu Gdyni, 10 maja 1945 roku. J. Poznański otrzymał nominację na dyrektora Głównego Urzędu Morskiego, którego obszarem działania były port i wybrzeże polskie

od Elbląga do Kołobrzegu.

Potem było wiele zmian, m.in. przeniesienie na kilka lat siedziby Głównego Urzędu Morskiego z Gdyni do Gdańska Wrzeszcza na ul. Grunwaldzką. O powojennej historii instytucji można dowiedzieć się wiele z artykułu Magdaleny Kierzkowskiej „100-lecie Administracji Morskiej RP”. Zainteresowanych odsyłamy na stronę:
https://www.umgdy.gov.pl/?p=34581
Dodajmy, że obecnie Urząd Morski w Gdyni funkcjonuje w przedwojennym budynku przy ul. Chrzanowskiego, w pobliżu portu.