Fakty i mity o badaniu powietrza

Zanieczyszczenie powietrza i sposoby na poprawę jego stanu to ostatnio w Polsce bardzo popularny temat. W naszym powiecie i w Wejherowie również coraz więcej się o tym mówi. Dlatego w „Pulsie” rozpoczynamy cykl artykułów, przybliżający fakty i mity związane ze smogiem. Na początku wyjaśnimy, jak bada się czystość powietrza i jaki jest jego rzeczywisty stan w Wejherowie.

Profesjonalna stacja pomiarowa, którą stosuje Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska kosztuje ok. 130 tys. zł, a jej roczna eksploatacja – ok. 20 tys. zł (m.in. okresowe kontrole oraz bieżąca konserwacja). Taka stacja pomiarowa WIOŚ zainstalowana w centrum Wejherowa posługuje się metodą manualną (referencyjną, grawimetryczną), którą wykorzystuje się zarówno w Polsce, jak i w Europie. Stosowana metoda jest najbardziej wiarygodna, cechuje się dużą dokładnością i dlatego na jej podstawie wykonuje się wszelkie miarodajne raporty.

Urządzenia domowe (tzw. niskokosztowe) kosztują od kilkudziesięciu zł do 1 tys. zł. Te lepsze mają laserowy sensor, ale czujnik nie jest certyfikowany. Jest dużo opinii, że technologia laserowa jest podatna na zawyżanie pomiarów – w szczególności pyłów zawieszonych (podstawowy parametr smogu), gdyż cząsteczka pary wodnej z powietrza może być mylnie interpretowana przez urządzenie jako pył, przez co może doprowadzić nawet do kilkukrotnego zawyżania odczytów. Mówiąc dosłownie, czujnik laserowy nie wie jaką cząstkę widzi, gdyż nie może rozpoznać jej składu. Co ciekawe, możliwość zawyżania wyników opisuje nawet sam producent w specyfikacji technicznej urządzenia!
Z tych powodów Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdza: „W związku z powyższym, śledząc w Internecie informacje na temat stężeń pyłu zawieszonego, które są generowane za pomącą niskokosztowych czujników, należy mieć na uwadze, iż pomiary te mogą być obarczone bardzo dużym błędem, a w przypadkach skrajnych mogą być one całkowicie nieprawidłowe, co w konsekwencji może wprowadzać użytkowników tych informacji w błąd.” Źródło: http://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/show/1000919

Metody pomiarów

Ważne jest miejsce pomiaru, mówiąc obrazowo ważne jest, czy urządzanie jest zainstalowane np. na kominie czy w parku. Każda z tych lokalizacji jest zła, ponieważ prawidłowa musi zapewnić reprezentatywność pomiaru. W tym celu WIOŚ stosuje odpowiednie procedury i przepisy.

Prezentacja wyników

WIOŚ jest niezależną od samorządu państwową służba ochrony środowiska, która w sposób obiektywny przy użyciu profesjonalnego sprzętu bada stan powietrza, a wyniki publikuje w oficjalnych raportach. Wiadomo, że badanie zostało wykonane i jaki jest jego wiarygodny wynik. Z pewnością powinny stanowić one podstawę rzetelnych analiz i ocen w zakresie zanieczyszczenia powietrza.

W przypadku urządzeń domowych, których wyniki często publikowane są w internecie, sytuację opisuje cytowane powyżej stanowisko Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Do tych danych należy podchodzić z ostrożnością. Wyniki obrazują problem, ale konkretne wartości nie powinny stanowić źródła poważnych analiz i wniosków W ocenie powyższego musimy stosować tzw. „chłopski rozum”. Można też wnioskować z innych danych.

Inne dane

Dobrą metodą oceny stanu powietrza mogą być dane o emisji pyłów do atmosfery np. z monitorowanych przez służby ochrony środowiska zawodowych instalacji. W Wejherowie taka instancją jest kotłownia OPEC w Nanicach – w artykule obok podajmy dane o emisji pyłów. Można też skorzystać z danych na temat rodzajów i ilości instalacji grzewczych zainstalowanych w budynkach.

W 2017 roku Straż Miejska odwiedziła wszystkie nieruchomości w Wejherowie i zadała pytanie: w jaki sposób jest ogrzewany budynek? Redakcja „Pulsu” wystąpi do SM o te dane i opublikujemy je kolejnym numerze.

Jaki jest rzeczywisty stan powietrza w Wejherowie?

Pomiary pyłu zawieszonego PM 10 (podstawowy parametr smogu) w centrum Wejherowa, które jest szczególnie narażone na zanieczyszczenie (zwarta zabudowa miejska, słabe przewietrzanie terenu, kamienice ze starymi piecami węglowymi) podane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska na podstawie badania profesjonalną stacją pomiarową ((ostatnie dostępne za sezon grzewczy).

Poziom dopuszczalny PM10 dla stężenia średniodobowego wynosi 50 µg/m3.
Poziom informowania PM10 wynosi 200 µg/m3 .
Poziom alarmowy PM10 wynosi 300 µg/m3 .

PM 10 – pył zawieszony stanowiący mieszaninę cząstek w powietrzu do średnicy 10 mikrometrów. Pył ten może docierać do górnych dróg oddechowych i płuc.

Na podstawie powyższych obiektywnych danych można stwierdzić, że w Wejherowie:
FAKT – w pojedyncze dni przekroczone są normy (ale daleko im do stanów alarmowych) i wtedy sytuacja jest zła.
MIT – nie jest prawdą, że ogólnie zanieczyszczenie powietrze jest bardzo złe czy katastrofalne.